İş hayatında belirli düzeyde stres olağandır ve kimi zaman motivasyon da sağlayabilir. Ancak yoğun ve uzun süreli stres, kişinin hem ruhsal hem de bedensel sağlığını etkileyebilir. Tükenmişlik, bu sürecin ileri bir aşaması olarak tanımlanır ve kişinin işine karşı duygusal olarak uzaklaşması, enerjisinin tükenmesi ve verimliliğinin düşmesiyle kendini gösterebilir.
Belirtileri tanımak
Tükenmişlik çoğu zaman yavaş gelişir ve ilk belirtiler gözden kaçabilir. Sürekli yorgunluk hissi, uyku sorunları, işe gitme isteğinin azalması, sinirlilik, dikkat dağınıklığı ve daha önce keyif alınan işlerden uzaklaşma sık görülen işaretler arasındadır. Baş ağrısı, mide sorunları ve kas gerginliği gibi bedensel şikâyetler de eşlik edebilir. Bu belirtiler başka sağlık sorunlarıyla da ortaya çıkabildiğinden, kesin değerlendirme bir hekim ya da ruh sağlığı uzmanı tarafından yapılmalıdır.
İş yerindeki olası nedenler
- Aşırı iş yükü ve sürekli uzayan mesailer
- Görev tanımlarının belirsiz olması
- Kararlar üzerinde söz hakkının olmaması
- Emeğin karşılığının görülmediği hissi
- Ekip içi çatışmalar ve destek eksikliği
- İş ile özel yaşam arasındaki sınırın kaybolması
Ankara’nın günlük temposu
Büyükşehirde uzun yolculuk süreleri de stresin önemli bir kaynağı olabilir. İş yeriyle ev arasında her gün saatler geçiren bir çalışan için dinlenmeye ayrılan zaman kısalır. Esnek çalışma saatleri ya da toplu taşımaya yakın iş yeri seçimi, bu yükü bir ölçüde hafifletebilir.
Bireysel olarak neler yapılabilir?
Düzenli uyku, fiziksel hareket ve dengeli beslenme stresle başa çıkmada temel dayanaklardır. Gün içinde kısa molalar vermek, iş dışı saatlerde e-posta ve mesajlardan uzak durmak, sınır koymayı kolaylaştırır. Beslenmenin ruh hâline etkisi için çalışan beslenmesi sayfasına bakabilirsiniz. Belirtiler günlük yaşamı belirgin biçimde etkiliyorsa bir psikolog ya da psikiyatriste başvurmak önemlidir; destek yolları değerlendirme sonrasında uzman tarafından belirlenir.
Kurumsal önlemler
Psikososyal riskler de iş sağlığı ve güvenliği kapsamında ele alınabilecek konulardır. İş yükünün adil dağıtılması, açık iletişim, çalışanların görüşlerinin dikkate alınması ve yöneticilerin bu konuda farkındalık kazanması tükenmişliği önlemede etkilidir. Risk değerlendirmesinin bu boyutu için Ankara İSG hizmetleri sayfasına, çalışma süreleri ve dinlenme hakları hakkında genel bilgi için çalışan hakları temel bilgiler sayfasına göz atabilirsiniz.